Het patroon
Vraag een L&D-manager waarom het vorige digitale trainingstraject is doodgebloed, en het antwoord gaat bijna nooit over productiecapaciteit. Het gaat over een stuurgroep die niet overtuigd raakte. Over een vakinhoudelijk expert die vond dat het niet klopte. Over een ondernemingsraad die vragen stelde waar niemand een antwoord op had.
Het geld was er. De behoefte was er. Wat ontbrak was draagvlak, en dat is precies in de fase weggelekt waarin niemand dacht dat er iets op het spel stond: de conceptfase.
Documenten overtuigen niemand
Een concept wordt in de regel opgeleverd als document. Leerdoelen, doelgroepanalyse, moduleopbouw, toetsstrategie, vakkundig, volledig, en volstrekt ongeschikt voor het doel waarvoor het wordt ingezet.
Want wat er in die vergadering feitelijk gebeurt, is dat mensen zich een voorstelling moeten maken van iets dat nog niet bestaat. Wie ervaring heeft met e-learning doet dat op basis van wat hij eerder zag, en dat was meestal een saaie module die hij moest doorklikken. Die associatie is wat je bestrijdt, en een tekstdocument bestrijdt hem niet.
Er is nog iets. Een blueprint van veertig pagina’s wordt door vrijwel niemand gelezen. Er wordt naar de samenvatting gekeken, naar de planning en naar het bedrag. De inhoudelijke keuzes waar het hele traject op rust, passeren ongetoetst, en komen terug op het moment dat het materiaal er ligt en aanpassen duur is geworden.
De drie sceptici
In vrijwel elke organisatie zijn het dezelfde drie rollen die een traject kunnen tegenhouden, en ze hebben elk een andere reden.
De vakinhoudelijke expert vreest dat het te oppervlakkig wordt. Hij heeft twintig jaar ervaring en heeft eerder gezien hoe zijn vak werd platgeslagen tot vier bullets. Zijn bezwaar is niet tegen digitaal leren maar tegen verlies van nuance.
De leidinggevende op de vloer ziet vooral tijd die zijn ploeg niet heeft. Hij rekent in uren die niet aan productie besteed worden en gelooft niet dat het iets oplevert.
De medezeggenschap kijkt naar registratie: wie ziet welke resultaten, wat gebeurt er met scores, kan dit tegen iemand worden gebruikt.
Alle drie hebben ze een punt, en alle drie zijn ze te overtuigen, maar niet met een document dat hun specifieke zorg niet adresseert.
Wat wel werkt
Wat de discussie omdraait, is iets tastbaars: een klikbare preview van één module, gebouwd met hun installatie, hun terminologie en een situatie die zij herkennen.
Dat verandert het gesprek fundamenteel. Er wordt niet meer gepraat over wat het zou kunnen worden, maar over wat er ligt. De expert wijst aan wat er inhoudelijk niet klopt, waardevolle input, die je vroeg krijgt in plaats van laat. De leidinggevende ziet dat het tien minuten duurt en niet een dagdeel. De OR ziet welke gegevens wel en niet worden vastgelegd.
Belangrijk is dat dit vroeg gebeurt, niet aan het eind. Een preview op dag twee kost weinig en kan alles nog veranderen. Dezelfde preview na acht weken bouwen is geen preview meer maar een oplevering, en dan is bijsturen duur.
De praktische consequentie: reserveer in elk traject expliciet budget en tijd voor iets tastbaars vóór het definitieve besluit. Niet als extraatje, maar als het instrument waarmee je de fase overleeft waarin de meeste projecten stranden.
De conceptfase is één van de plekken waar opleidingstrajecten stranden. De andere, en hoe je ze voorkomt, staan in de gids over een bedrijfsacademie opzetten of vernieuwen. Wat we bouwen staat op de oplossingenpagina, en het betrekken van je vakinhoudelijke experts bij expert-kennis.